Za oknem coraz cieplej więc pora na wspominki. Myśli moje doprowadziły do pewnej wycieczki z Piotrem w rejon Zalewu Mietkowskiego sprzed ładnych paru lat. Celem tego excursu były okalające zbiornik wodny liczne ruiny architektury rezydencjonalnej, ale trafił się też ładnie zachowany pomnik pierwszowojenny w miejscowości Maniów Mały. I to o nim słów kilka w niniejszym wpisie.
Historia Maniowa Małego
Maniów Mały (niem. Klein Monhau) to wieś w gminie Mietków, która to mieści się w powiecie wrocławskim w województwie dolnośląskim. Dzieje tej miejscowości są długie i sięgają średniowiecza:
– pierwsza wzmianka o Maniowie Małym pojawia się w źródłach w 1318 roku jako „Parvum Manow”,
– w XVI wieku była własnością rodzin von Reichau i von Schindel,
– w 1660 roku Maniów Mały połączono z osadą Berghof, należącą wówczas do Jerzego von Hegewaldt,
– później wieś przeszła w ręce kolejnych właścicieli: Jerzego von Poser (1733), barona Ezettritza (1785) oraz rodziny von Schweinitz (od 1801).
W Maniowie Małym stoi też zabytkowy pałac, wzniesiony w połowie XVIII wieku w stylu barokowym, a w drugiej połowie XIX wieku przebudowany na klasycystyczny. Pałac został zniszczony w 1945 roku i od tego czasu pozostaje w stanie ruiny, jednak jego park i resztki budynku nadal przypominają o dawnej świetności majątku. Podczas naszego tam pobytu dostęp do ruin był swobodny. Niestety nie wiem jak sytuacja wygląda obecnie. Niemniej nawet z daleka to co pozostało robi spore wrażenie 🙂
Opis pomnika poległych w I Wojnie Światowej w Maniowie Małym
Pomnik poległych w I Wojnie Światowej w Maniowie Małym znajduje się przy ul. Głównej, na skraju dawnego poniemieckiego cmentarza. Jest on dość dobrze widoczny z poziomu drogi więc jadąc odpowiednio wolno bez trudu go znajdziecie 🙂 Obelisk ma formę pionowego kamiennego słupa ustawionego na trzystopniowym cokole. Na froncie widoczny jest biały krzyż z centralnym krzyżem żelaznym oraz wieniec.
Nad listą nazwisk umieszczono daty „1914 1918”, co bezpośrednio odnosi się do Wielkiej Wojny. Pomnik zachował się w bardzo dobry stanie. Tablica inskrypcyjna pozostaje czytelna, dzięki czemu możemy dziś odczytać nazwiska poległych wraz z inskrypcją.
Na pomniku widnieje napis:
„1914 1918
FÜRS VATERLAND
STARBEN DEN HELDENTOD„
Co możemy przetłumaczyć jako: „Dla ojczyzny zginęli śmiercią bohaterską”. Poniżej znajduje się lista żołnierzy:
– Wilh. Knezl + 17.7.1915
– Paul Sachse + 10.12.1914
– Fritz Leopold + 26.12.1914
– Rich. Rosner + 8.3.1915
– Gust. Krusch + 7.4.1915
– Rob. Hielschorff + 21.5.1915
– Rob. Blukkott + 19.5.1915
– Gust. Scholicht + 7.6.1915
– Herm. Rüttler + 13.6.1915
– Wilh. Mezner + 22.6.1915
– Paul Malcher + 28.10.1915
– Gust. Schröber + 10.4.1916
– Paul Migon? + 3.10.1916
– Paul Kauder + 26.10.1917
– Rud. Gries? + 18.11.1917
– Rud. Isitz? + 22.3.1918
– Heinr. Löbel? + 28.3.1918
– Max Gründler + 29.3.1918
– Rich. Brandt + 2.6.1918
– Albr. Schröber? + 17.7.1918
– Gust. Barth + 20.8.1918
– Paul Dreher + 5.10.1918
Tutaj uwaga z mojej strony dotycząca imion i nazwisk z pomnika. Odczytane zostały na podstawie fotografii i tam gdzie napis był mniej czytelny podane zostało najbardziej prawdopodobne brzmienie. Poniżej głównej części pomnika znajduję się dolny napis. Odczytujemy go jako:
„Die dankbare Gemeinde
Wenig-Mohnau
Klein-Mohnau u. Berghof„
Możemy to przetłumaczyć jako:
„Wdzięczne gminy
Maniów i Maniów Mały (według współczesnego nazewnictwa)„
Maniów Mały współcześnie
Współcześnie Maniów Mały to spokojna wieś. Bliskość zbiornika wodnego czynią ją atrakcyjną dla miłośników różnego rodzaju sportów wodnych. Prócz wymienionych w tym poście atrakcji turystycznych okolica ma jeszcze wiele do zaoferowania. Entuzjaści jazdy na rowerze będą mogli łatwo do nich dotrzeć. Również biegacze znajdą tutaj swoje wyjątkowe ścieżki biegowe – jest organizowany półmaraton wokół Zbiornika Mietkowskiego. I chociaż zaczęliśmy od pomnika poległych w I Wojnie Światowej w Maniowie Małym to historia prowadzi nas do dnia dzisiejszego i mając to wszystko z tyłu głowy doceńmy każdy nasz dzień na tym łez padole 🙂
Słowa kluczowe opisujące artykuł: pomnik wojenny w Maniowie Małym, pomnik poległych w Maniowie Małym, pomnik w Maniowie Małym, Pomnik poległych w I Wojnie Światowej w Maniowie Małym, historia Maniowa Małego, historia wsi Maniów Mały, dzieje Maniowa Małego
Dodaj komentarz